Hver dagur kostar heimilin 1 milljarđ í auknar skuldir

Áriđ 2008 hćkkuđu heildarskuldir heimilanna úr 1550 milljörđum í 2025 milljarđa.  Ef fer sem horfir, án inngripa munu heildarskuldir heimilanna hafa hćkkađ um ca 740 milljarđa frá 1.jan 2008 til ársloka 2009.  Verđ- og gengistryggđ veđlán eru langstćrsti hluti skulda heimilanna og ţar af eru skuldir vegna fasteignakaupa, náms- og bílalána stćrstu flokkarnir. Nú hćkka heildarskuldir heimilanna um 1 milljarđ á hverjum degi og munu gera hvern dag ţessi 2 ár, ef ekki verđur gripiđ til almennra fyrirbyggjandi ađgerđa strax.  Hversu lengi höfum viđ efni á ađ bíđa međ ađ taka á lánavanda heimilanna?  Hvernig eiga heimilin ađ ráđa viđ slíka skuldsetningu, sem lánveitendur og stjórnvöld eiga stóran ţátt í, bćđi međ beinum ađgerđum lánastofnana og ađgerđaleysi stjórnvalda? 

Er ţađ ekki sorgleg stađreynd ađ auknar gjaldeyristekjur vegna fjölgunar og aukinnar verslunar erlendra ferđamanna leggst beint til hćkkunar á veđskuldum heimilanna sökum verđtryggingarinnar?  Gjaldţrot og nauđasamningar einstaklinga gerir fólk vanhćft til ađ stofna eđa stunda eigin atvinnurekstur í langan tíma og vegur ţannig beint gegn sprota- og nýsköpunarstarfi.  Ţegar námslánum, bílalánum og lífeyrissjóđslánum hefur veriđ bćtt viđ greindar skuldir heimilanna er tala heimila međ neikvćđa eđa mjög tćpa eiginfjárstöđu komin vel yfir 50%, sem ţýđir ađ um 55.000 heimili eru í mjög ţröngri stöđu.  Eđlilega er ţađ aldurshópurinn 25-45 ára sem er stćrstur ţeirra sem eru í ţröngri stöđu, en ţetta er hópurinn sem er međ börn á framfćri.Um 25% heimila eru međ gengistryggđ veđlán og 90% af ţeim nýta sér frystingar eđa önnur neyđarúrrćđi.  Umsóknum um ađstođ vegna greiđsluerfiđleika hjá Íbúđarlánasjóđi hefur fjölgađ um uţb 900% á milli ára.  Ţessi lán teljast ţó öll í skilum.  Núverandi ađgerđir eru allar til ţess fallnar ađ fela stćrđ vandans, en munu ađ lokum lama hagkerfiđ verđi ekki bćtt viđ fyrirbyggjandi ađgerđum til ađ forđa ţví ađ sá hópur stćkki, sem ţarf á sértćkum nauđarsamninga úrrćđum. 

Ţađ verđur ađ stöđva siđlausar eignatilfćrslur á sparnađi heimilanna í fasteignum, lífeyri og framtíđartekjum strax međ fyrirbyggjandi ađgerđum.  Nú ţegar er skuldastađa heimilanna um 270% af ráđstöfunartekjum.  Beita verđur neyđarađgerđum til ađ jafna ábyrgđ lánveitenda og lántaka.  Samningsforsendur eru löngu brostnar.  Traust til fjármálastofnana er hverfandi og ţađ sama á viđ um tiltrú almennings til stjórnvalda.  Ţessu verđur ađ snúa viđ međ sáttarleiđ um lausn lánamála heimilanna. Hvernig á ađ örva atvinnulífiđ ţegar atvinnutryggingasjóđur verđur tćmdur nćsta haust, um 60% heimila verđa međ neikvćđa eđa tćpa eiginfjárstöđu međ hratt minnkandi ráđstöfunartekjur, enn verđa um 15-18.000 manns án atvinnu og ríkissjóđur ţarf ađ skera niđur opinber umsvif um 150 milljarđa nćstu 3-4 árin?  Ef ţađ er einhver meining í ađ ćtlast til ađ fá ungt fólk til ađ fjárfesta í húsnćđi í landinu í nćstu framtíđ og yfir höfuđ sjá framtíđ fyrir sér međ búsetu á landinu verđur ađ grípa til fyrirbyggjandi  og leiđréttandi almennra ađgerđa strax.  Ef viđ ćtlum ekki ađ missa stóran hluta fólks á aldrinum 25-45 ára úr landinu međ börnin sín, verđur ađ vekja von um ađ afleiđingum hrunsins verđi ekki deilt niđur af óvćgnum ţunga út frá skuldastöđu heimilanna fyrst og fremst.   Ţađ fólk sem er mest hćtta á ađ fari  verđur líklega vel menntađ skapandi og framtakssamt fólk úr mannvirkjageiranum, fólk úr viđskipta- og fjármálageira og fólk sem er ađ ljúka háskólanámi í öllum greinum. 

Ađ rćna eiginfé í fasteignum, sparnađi og framtíđartekjum heimilanna til ađ bćta lánasöfn bankanna til endursölu og bćta ţannig stöđu ríkissjóđs til skamms tíma er stórkostlegur glćpur og mikil ţjóđhagsleg yfirsjón.  Allar stođir samfélagsins verđa ađ komast í gegnum ţessar hremmingar, ţe. ríkissjóđur, fjármálakerfi, atvinnulíf og heimilin.   Međ yfirskuldsett kaupmáttarlítil heimili verđur lagđur grunnur ađ gríđarlegum raunverulegum verđbólguţrýstingi í nánustu framtíđ, um leiđ og formerki fara ađ snúast viđ.  Á slíkum grunni verđur vandséđ hvernig enduruppbygging samfélagsins á ađ takast međ skjótum hćtti.   Hagsmunir heimilanna og atvinnulífsins fara ađ miklu leiti saman. Verđi ekkert ađ gert til ađ forđa eignaupptöku, óhóflegri skuldsetningu og umfangsmiklum eignabruna heimilanna nú, mun gríđarlegur samdráttur bíđa atvinnulífsins á komandi árum, međ langvarandi háu atvinnuleysi og gríđarlegum útgjöldum á ríkissjóđ.  Setja verđur ţak á verđbćtur strax svo auknar ţjóđartekjur vegna erlendra ferđamanna í sumar og möguleg jákvćđ aukin umsvif annarra atvinnugreina dýpki ekki enn skuldastöđu heimilanna. Heimilin ţurfa almennar fyrirbyggjandi og leiđréttandi ađgerđir strax til ađ forđa hér algeru hruni.

Ég hvet ţig til ađ taka stöđu međ heimilunum í landinu međ ţví ađ skrá ţig í Hagsmunasamtök heimilanna.  Hversu lengi hefur ţú efni á ađ bíđa međ ađ taka afstöđu?

Sjá einnig sláandi umfjallanir Michael Hudson um Alheimsstríđ lánadrottna og Stríđ gegn Íslandi


Haardera - er ţađ einhver lausn?

Hin alţjóđlega lausafjárkreppa hófst haustiđ 2007 og ríkisstjórnin tók ađ "Haardera", ţe. ţagđi og gerđi ekki neitt.  Um síđustu jól ákváđ ađilar í verslun og ţjónustu samt sem áđur ađ gefa út jákvćđ skilabođ, kynda undir bjartsýni og yfirlýsingar voru gefnar út ţess efnis ađ allt benti til ađ jólaverslun myndi slá öll fyrri met, aukast um 20% frá árinu 2006.  Ríkisstjórnin studdi ţessar yfirlýsingar og gaf út hefđbundnar jákvkćđar yfirlýsingar, til ađ styggja ekki veltuna og jólaverslunin gekk eftir og sló fyrri met.  Lítiđ var gert úr ţeim sem reyndu ađ vara viđ ástandinu.

Í janúar 2008 greindu dagblöđin frá ađ aldei höfđu jafn margir nýir bílar veriđ fluttir inn til landsins.  Visareikningar jólagleđinnar voru ţó ekki komnir ţegar bjartsýni bílasala hafđi breyst í andhverfu sína.  Viđ 1.ársfjórđunguppgjör í mars féll gengiđ hraustlega og ríkisstjórnin brást ekki viđ ţví.  Yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar voru allar á ţá leiđ ađ hér vćri allt í lagi.  Einnig viđ 2.ársfjórđungsuppgjör versnuđu horfur, en ríkisstjórnin gaf aftur út yfirlýsingar um ađ hér vćri allt í stakasta, "tímabundnar ţrengingar" en ekkert til ađ hafa stórar áhyggjur af.  Ţađ mátti ekki styggja sumarveltuna og ráđamenn lögđu jafnvel land undir fót til ađ lýsa yfir góđu gengi innlendra fjármálastofnana á erlendum vettvangi.  Fall krónunnar viđ 1. og 2. ársfjórđungsuppgjör styrkti bókfćrđa stöđu bankanna vegna aukins gengismunar og aukin verđbólga jók einnig bókfćrđar eignir bankanna í útistandandi veđskuldum í heimilum landsmanna.  Jafnvel ţegar allt var komiđ í ţrot reyndi Geir Haarde ađ dylja fyrir ţjóđinni ađ hér vćri allt komiđ í kalda kol og fjármálakerfi landsins hruniđ.

Upplýsingar ríkisstjórnarinnar hafa veriđ beinlínis villandi og hvatt til neyslu frekar en sparnađar í langan tíma, ţvert á alla skynsemi.  Hverju sćtir ţađ?  Svo hćkkar Seđlabankinn stýrivexti vegna aukinnar neyslu!  Hvers vegna tala ţessir menn ekki skýrt?  Myndi ţađ styggja um of hundtrygga styrktarađila Sjálfstćđisflokksins í verslun og ţjónustu?   Hvers vegna ţegja ţingmenn Samfylkingarinnar? 

Skammtímasjónarmiđ hafa ráđiđ ţví ađ meiri áhersla hefur veriđ lögđ á veltu í verslun er ţróunarstarf til atvinnuuppbyggingar hér á landi, sem hefur vegiđ mjög ađ innlendri framleiđslu.  Ţađ er ljóst ađ í stöđunni nú er mjög ćskilegt ađ flytja meira út en inn til landsins og ţví ţörf á ađ hvetja til samdráttar á innfluttum neysluvarningi, en jafnframt ađ auka á innlenda framleiđslu. 

Hér ríkir vćgast sagt óvenjulegt ástand og ţví hafa veriđ sett neyđarlög á fjármálastofnanir.  Krónan hefur veriđ sett á flot í gríđarlegu haftaumhverfi og útflytjendum er gert skylt ađ fćra söluandvirđi seldra vara til landsins viđ innan ákv. tímamarka.  Greinilegt er ađ ţörf er á ýmsum ađgerđum á nćstunni til ađ koma atvinnulífinu til bjargar.  Međ ţví ađ "Haardera" verđtrygginguna rýrnar nú kaupmáttur heimilanna hröđum skrefum, sem dregur allt blóđ úr atvinnulífinu. 

Ljóst er ađ međ óhefta verđtryggingu mun draga mjög úr einkaneyslu til langs tíma, ţví verđtryggđar skuldir hćkka stöđugt.  Međ ţví ađ halda stýrivöxtum í ţessum hćđum er ekki annađ ađ sjá ađ ríkisstjórnin sé mjög einuga í ađ fella bćiđ atvinnulífiđ og heimilin í landinu.  Ţó jólaverslunin sé líflegri en búist var viđ er athyglivert ađ víđa er varningur nú á háannatíma auglýstur međ 30-60% afslćtti.  Í 12 vikur hefur ríkisstjórnin "Haarderađ" heimilin og atvinnulífiđ í landinu og ćtlar sér á ţeirri ađferđafrćđi ađ komast yfir áramótin og láta ţannig bókfćra til skatts uppskrúfađa skuldastöđu heimila og fyrirtćkja.

Ef ríkisstjórnin kýs áfram ađ "Haardera" heimilin og atvinnulífiđ í landinu aukast líkurnar til muna á ađ mótmćli og ađgerđir taki ađra stefnu og form á nýju ári.  Er von ađ fólkiđ í landinu beri minna traust til ríkisstjórnarinnar, sem kýs ađ valta yfir alţingi međ einhliđa afgreiđslu mála frá stjórnarflokkunum og hefur í 12 vikur, ţrátt fyrir stöđug mótmćli, ekki komiđ međ neinar raunhćfar varnarađgerđir til ađ forđa stórkostlegu atvinnuleysi, gjaldţrotum fyrirtćkja og eignaupptökum heimilanna, heldur ađeins skrifađ verklagsreglur hvernig fjármagnseigendur eiga ađ leysa fyrirtćki til sín og geti yfirtekiđ heimilin í landinu.


mbl.is Verđbólgan mćlist 18,1%
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Snúum vörn í sókn - veljum innlent

Međan flest kerfi hérlendis hafa hruniđ undanfariđ og traust til stjórnvalda, fjármálastofnana, löggjafa og fjölmiđla hefur beđiđ skipbrot eru nokkrir ţćttir sem standa bjargfastir eins og vitar á bjargbrúninni og varđa leiđina úr ógöngunum.  Innlend menning, hönnun, bókmenntir, tónlist, handverk og iđnađur eru afsprengi ţrautsegju, verkkunnáttu, mannauđs og framtakssemi landsmanna.  Ţessa ţćtti ćttum viđ ađ styrkja og hlúa ađ, nú ţegar viđ veljum glađninga til vina og vandamanna um hátíđarnar.

Í ţrengingum sem gengu yfir norđurlandaţjóđirnar í kringum 1990 lá svar ţeirra allra ađ miklu leiti í ađ fćkka erlendum vöruflokkum, framleiđa sjálfar ţađ sem forsvaranlegt var ađ framleiđa af matvćlum og nauđsynjavöru.  Auk ţess var lögđ mikil áhersla á styrkja innlenda framleiđslu og menningu á öllum sviđum.  Matargerđarlistin, tónlist, kvikmyndir, bókmenntir, handverk og iđnađur eru allt mjög mikilvćgir ţćttir í endurreisn norđurlandanna úr sínum ţrengingum.  Norrćnar kvikmyndir og sjónvarpsefni sem viđ höfum haft á dagsskrá undanfarin ár eru talandi dćmi um góđan árangur ţeirra og fléttast inn í fleiri ţćtti, eins og uppbyggingu í ferđamálum.  Allar norđurlandaţjóđirnar lögđu áherslu á uppbyggingu innlendrar ferđaţjónustu og tölurnar ţađan tala skírt.  Ţar er hlutfall útseldra gistinátta um 65-80% til eigin landsmanna, en hér er ţađ hlutfall einungis í um 30%.  Á međan viđ eyddum um 220 milljörđum á ferđalögum erlendis 2007 voru tekjur okkar af erlendum ferđamönnum um 40 milljarđar!

Viđ ţurfum ađ hafa hugfast ţegar viđ veljum hvort viđ aukum á gjaldeyrisútflutning eđa styđjum innlenda framleiđslu og ţar međ atvinnustig landsins.

Ég hvet alla ađ taka afstöđu međ atvinnunni og menningunni í landinu og velja innlendan glađning í jólapakkana.  Úrvaliđ hefur alderi veriđ jafn fjölbreytt.  Okkar val skiptir öllu máli.  


Óskiljanlegur dođi ráđamanna

Undanfariđ hefur margoft veriđ bent á ađ hér á landi sé svokölluđ "tvíburakreppa", ţe alţjóđleg lausafjárkreppa og gjaldeyriskreppa. Gjaldeyrishlutinn á ađ útskýra hvers vegna hér sé eđlilegt ađ halda stýrivöxtum í himnahćđum, á međan flest öll önnur...

Lífsnauđsyn fyrir atvinnulífiđ og heimilin

Ţađ er ánćgjulegt ađ sjá loks hagfrćđinga eins og Gylfa Magnússon blanda sér í umrćđuna um hag og horfur atvinnulífsins og heimilanna í landinu. Umrćđan af ţeirra hálfu hefur veriđ sorglega mikiđ út frá sjónarhóli ríkisins og bankanna, rétt eins og ţeir...

ESB ađild - lykilatriđi fyrir atvinnulíf landsins

Ţađ vekur eftirtekt ađ um 75% fyrirtćkja í landinu hafi ekki um árabil haft efni á ađ fjármagna sig hjá innlendum fjármálastofnunum og hafi ţví leitađ í erlendar lántökur. Viđskipti milli landa eru gríđarstór grundvallarţáttur í allri atvinnustarfsemi...

Vítaverđ óbilgirni

Benedikt flutti góđa rćđu eins og allir framsögumenn fundarins. Heildar skuldir heimilanna eru nú um 1750 milljarđar og hafa hćkkađ undanfariđ ár um 200 milljarđa . Ef ekkert verđur annađ gert en ađ fresta afborgunum munu um 300 milljarđar vćntanlega...

Rúin trausti, međ ónýt mćlitćki á meingölluđ kerfi

Ţađ ástand sem upp er komiđ á sér margar forsendur og langan ađdraganda. Ţví er erfitt ađ benda á einn sökudólg, eina stofnun, ţingflokk osfrv. sem ber ábyrgđ á ţví sem ţjóđin stendur frammi fyrir nú. Ţó er ljóst ađ á vakt núverandi ríkisstjórnar fór...

Verđtrygging er tifandi tímasprengja

Komiđ hefur fram ađ gríđarmörg heimili eru međ mjög spenntan fjárhagsboga, sem miđast viđ ađ geta greitt afborganir verđtryggđra lána núna. Margir tóku 90-100% lán til 40 ára, en slík lán hćkka stanslaust í rúm 25 ár áđur enn ţau taka ađ lćkka....

Ísland í bílaútrás !

Fyrir stuttu voru kynnt úrrćđi til ađ bjarga heimilunum í landinu og síđar kom í ljós ađ breytingar á lögum til ađ heimila endurgreiđslu innflutningsgjalda bifreiđa var metiđ inni í ţeim úrrćđum. Stćrđargráđan á endurgreiđslunni er 1,5-2 milljarđar en...

Hiđ besta mál

Ţađ er vissulega ţörf á ađ fjölga stođum atvinnulífsins á landinu, sérstaklega ef ţćr flokkast gjaldeyrisskapandi. Ţegar í ofanálag um er ađ rćđa eldsneytisframleiđslu á bíla og skipaflotan međ nýtingu á (CO2) útblćstri sem verđur til viđ framleiđslu...

Hvađ segja talsmenn neytenda um verđtryggđu lánin?

Á vefsíđu talsmanns neytenda er ađ finna leiđarkerfi neytenda. Ţar má finna ţennan texta: Óréttmćtir skilmálar og ógilding samnings Ógilding samnings Í vissum tilvikum er hćgt ađ ógilda samninga eđa víkja ţeim til hliđar ţeim ađ hluta eđa öllu leyti, til...

Erlendir bankar til starfa hérlendis, lykilatriđi í ađ endurskapa traust

Ţeir eru sennilega fáir sem bera eitthvert traust til innlendra banka í dag og ef landsmenn hefđu ţess kost vćru ţeir sennilega búnir ađ fćra viđskipti sín annađ. Slćmt gengi er sennilega einna helsta bremsa stórkostlegs flutnings fjármagns til...

Í 40 ár var ţjóđinni kennt kerfisbundiđ ađ eyđa og sólunda

Ţetta sagđi Pétur Blöndal á fundi um kosti og galla verđtryggingarinnar í kvöld. Ţarna er Pétur ađ vísa til áranna 1940-1980, ţegar innlánsvextir, ákveđnir af Seđlabanka voru ćtíđ lćgri en verđbólga. "Sparifjáreigendur voru rćndir en skuldurum var...

Erlendir ferđamenn hćkka húsnćđisskuldir heimilanna

Atvinnulausum fjölgar stöđugt og eru nú komnir í 6.148 manns. Velta á markađi hefur snardregist saman en samt "mćlist" hér verđbólga upp á um 16% og verđtryggđar skuldir heimilanna ţenjast út međ ógnarhrađa, eđa ţegar um rúma 200 milljarđa á fyrri...

Heimsmet í ferđalögum erlendis

Í umrćđum undanfarinna vikna hafa menn leitađ ađ blórabögglum ófaranna. Bankarnir benda á almenning, sem bendir á bankana og stjórnvöld, sem benda á fjármálaeftirlitiđ og seđlabankann, sem benda á stjórnvöld, bankana og almenning. Ţó er ljóst ađ...

Borgarafundur á NASA

Sneisafullur salur - lesiđ fundargerđ hér af vefmiđlinum Nei . um gagnrýni á fjölmiđla. Hluti róta vandans liggur í málhöftum, ritstýringu og pólitísku háđi á gagnrýnar skođanir ađila sem ekki hafa falliđ ađ sýn og áherslum ráđamanna, sem ruddu ljónum úr...

Mannvirkjagerđ í ţjóđarbúskapnum

Áriđ 2004 störfuđu 11.500 manns mannvirkjagerđ, eđa 7,4% vinnuaflsins. Framleiđnin 2004 var um 30% af fjármunamyndun ársins, um 38,6 Ma.kr. Áriđ 2007 unnu um 15.700 manns í sama geira, eđa 8,8% vinnuaflsins, međ framleiđnihlutdeild fjármunamyndunar upp á...

Skattur á lífeyri og fjármagn

Í Fréttablađinu í dag er greint frá ađ samanlagđur viđbótarlífeyrir landsmanna sé um 300 Ma.kr. Algengt er ađ hver fjölskylda eigi um 2-3 milljónir í ţessum sparnađi ađ međaltali. Nefnd á vegum félagsmálaráđherra hefur veriđ ađ skođa hvort heimila eigi...

Björgunarpakki heimilanna?

Í gćr kynnti ríkisstjórnin björgunarpakka heimilanna. Lćkkun á greiđslubyrđi ţýđir í raun frestun á 10% afborgana lánanna, á međan ađ höfuđstóll lánanna hćkkar. Ţannig eru heimilin ekki varin fyrir verđbólguskoti, heldur látin borga brúsann, bara síđar....

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband